- Katılım
- 28 Ağu 2025
- Mesajlar
- 10
- Tepkime puanı
- 4
- Puanları
- 3
İnternet Terimleri Sözlüğü
İnternet kullanırken sık karşılaşılan birçok teknik terim vardır. Bu terimlerin bazıları günlük kullanıcılar için karmaşık görünebilir.Bu sözlükte internet, ağ, web, sunucu, bağlantı ve güvenlik alanlarında sık kullanılan temel kavramları mümkün olduğunca sade şekilde açıklıyoruz.
A
ADSL
Bakır telefon hattı üzerinden internet bağlantısı sağlayan teknolojilerden biridir.Günümüzde daha çok eski altyapılarda kullanılır.
Ağ
Birden fazla cihazın birbirleriyle veri alışverişi yapabildiği bağlantı yapısıdır.Örneğin evinizdeki:
- Bilgisayar
- Telefon
- Televizyon
- Modem
Ağ Adaptörü
Bilgisayarın kablolu veya kablosuz ağa bağlanmasını sağlayan donanımdır.Örneğin:
- Ethernet kartı
- Wi-Fi adaptörü
Ağ Geçidi
Bir ağın başka ağlara ulaşmasını sağlayan cihaz veya adres olarak düşünülebilir.Ev ağlarında modem veya router genellikle varsayılan ağ geçidi görevini üstlenir.
Access Point
Kablosuz ağ erişimi sağlayan cihazdır.Türkçede erişim noktası olarak da kullanılabilir.
Mevcut kablolu ağı Wi-Fi üzerinden cihazlara dağıtabilir.
API
Application Programming Interface ifadesinin kısaltmasıdır.Farklı yazılımların birbirleriyle iletişim kurmasını sağlayan arayüzdür.
Örneğin bir uygulama başka bir servisten veri almak için API kullanabilir.
B
Backbone
İnternet veya büyük ağların ana taşıyıcı omurgasını ifade eder.Çok yüksek kapasiteli bağlantılar üzerinden büyük miktarda trafik taşınır.
Bandwidth
Türkçede bant genişliği olarak kullanılır.Bir bağlantının belirli sürede taşıyabileceği veri miktarını ifade eder.
Bant Genişliği
İnternet bağlantısının veri taşıma kapasitesidir.Örneğin yüksek bant genişliği aynı anda daha fazla veri aktarılmasını sağlayabilir.
Bit
Dijital verinin en küçük birimlerinden biridir.İnternet hızlarında sık kullanılır.
Byte
8 bitten oluşan veri birimidir.Dosya boyutlarında yaygın olarak kullanılır.
Browser
İnternet sitelerini görüntülemek için kullanılan web tarayıcısıdır.Örneğin:
- Chrome
- Firefox
- Edge
- Safari
Buffer
Verinin geçici olarak tutulduğu alandır.Video izlerken içeriğin önceden yüklenmesi buna örnek olabilir.
Bufferbloat
İnternet bağlantısı yoğun şekilde kullanılırken gecikmenin ciddi şekilde yükselmesi durumudur.Özellikle upload veya download tamamen dolduğunda fark edilebilir.
C
Cache
Sık kullanılan verilerin daha hızlı erişim için geçici olarak saklanmasıdır.Tarayıcılar, web siteleri ve sunucular cache kullanabilir.
CDN
Content Delivery Network ifadesinin kısaltmasıdır.İçeriği kullanıcıya daha yakın sunuculardan ulaştırmaya yardımcı olur.
Bu sayede:
- Gecikme azalabilir
- Web sitesi daha hızlı açılabilir
- Ana sunucunun yükü azalabilir
Client
Bir sunucudan hizmet alan cihaz veya yazılımdır.Örneğin web tarayıcınız bir web sunucusuna bağlandığında client olarak davranır.
Cloud
Türkçede bulut olarak kullanılır.Veri veya hizmetlerin internet üzerinden uzak sunucularda çalıştırılmasını ifade eder.
Cloud Storage
Dosyaların uzak sunucularda saklandığı bulut depolama hizmetidir.Cookie
Web sitelerinin tarayıcıda küçük bilgiler saklamasını sağlayan veri parçalarıdır.Örneğin:
- Oturum
- Tercihler
- Dil seçimi
Crawler
Arama motorlarının web sitelerini taramak için kullandığı otomatik yazılımdır.D
Data Center
Türkçede veri merkezi olarak kullanılır.Sunucuların ve ağ ekipmanlarının profesyonel ortamda barındırıldığı tesislerdir.
DHCP
Ağdaki cihazlara otomatik olarak:- IP adresi
- Gateway
- DNS
DNS
Domain Name System ifadesinin kısaltmasıdır.Alan adlarını IP adreslerine çevirir.
Örneğin bir web sitesinin alan adını yazdığınızda DNS sistemi hangi sunucuya bağlanmanız gerektiğini bulmaya yardımcı olur.
DNS Cache
Daha önce çözümlenen alan adı bilgilerinin geçici olarak saklanmasıdır.Bu sayede aynı alan adına tekrar erişim daha hızlı olabilir.
Domain
Türkçede alan adı olarak kullanılır.Bir web sitesinin internetteki kolay hatırlanabilir adresidir.
Download
İnternetten cihazınıza veri indirme işlemidir.Download Hızı
İnternetten ne kadar hızlı veri alabildiğinizi gösterir.E
Edge Server
Kullanıcılara daha yakın konumda bulunan sunucudur.Özellikle CDN sistemlerinde kullanılabilir.
Ethernet
Kablolu ağ bağlantı teknolojisidir.Bilgisayar, modem ve switch gibi cihazlar Ethernet üzerinden haberleşebilir.
Ethernet Kablosu
Kablolu ağ bağlantısında kullanılan ağ kablosudur.Endpoint
Bir ağ veya API içerisinde iletişimin gerçekleştiği uç noktayı ifade eder.API sistemlerinde belirli işlemlere ait adresler endpoint olarak adlandırılabilir.
F
Fiber İnternet
Veri aktarımında fiber optik kablo kullanılan internet bağlantısıdır.Genellikle yüksek hız ve düşük gecikme avantajı sunabilir.
Firewall
Türkçede güvenlik duvarı olarak kullanılır.Ağ trafiğini belirli kurallara göre:
- İzin veren
- Engelleyen
FTP
File Transfer Protocol ifadesinin kısaltmasıdır.Sunucu ile bilgisayar arasında dosya aktarımı için kullanılan protokollerden biridir.
FTTH
Fiber to the Home anlamına gelir.Fiber bağlantının doğrudan kullanıcının evine kadar geldiği altyapı türüdür.
G
Gateway
Türkçede ağ geçidi olarak kullanılır.Cihazın kendi yerel ağı dışındaki sistemlere ulaşmak için kullandığı çıkış noktasıdır.
Gbps
Gigabit per second anlamına gelir.Yüksek hızlı ağ bağlantılarında kullanılan hız birimidir.
Gigabit Ethernet
Teorik olarak saniyede 1 gigabit veri taşıyabilen Ethernet bağlantı standardını ifade eder.H
HTTP
Hypertext Transfer Protocol ifadesinin kısaltmasıdır.Web tarayıcısı ile web sunucusu arasında veri aktarımı için kullanılan temel protokollerden biridir.
HTTPS
HTTP'nin şifreli ve güvenli sürümüdür.Bağlantının SSL/TLS ile korunmasını sağlar.
Host
Ağa bağlı ve hizmet sağlayabilen cihaz veya sistemi ifade edebilir.Sunucu dünyasında fiziksel veya sanal sistemler için sık kullanılır.
Hosting
Bir web sitesinin internette yayınlanması için gerekli dosyaların sunucuda barındırılması hizmetidir.Hotspot
Bir cihazın internet bağlantısını kablosuz olarak diğer cihazlarla paylaşmasıdır.I
ICMP
Ağ cihazlarının birbirleriyle durum ve hata bilgisi paylaşmasında kullanılan protokollerden biridir.Ping işlemleri ICMP ile ilişkilidir.
IP Adresi
Ağdaki cihazları tanımlayan sayısal adrestir.İki temel türü bulunur:
- IPv4
- IPv6
IPv4
Yaygın olarak kullanılan internet protokolü adresleme sistemidir.IPv6
IPv4'e göre çok daha geniş adres kapasitesine sahip yeni nesil internet protokolüdür.ISP
Internet Service Provider ifadesinin kısaltmasıdır.Türkçede internet servis sağlayıcısı olarak kullanılır.
İnternet bağlantınızı sağlayan işletmedir.
J
Jitter
Ağ gecikmesinin zaman içerisinde ne kadar değiştiğini ifade eder.Özellikle:
- Online oyun
- Sesli görüşme
- Görüntülü görüşme
Düşük jitter daha kararlı bağlantı anlamına gelir.
K
Kbps
Kilobit per second anlamına gelir.Daha düşük hızlı veri transferlerinde kullanılan birimdir.
Kilobyte
Veri boyutu birimlerinden biridir.Dosya büyüklüklerinde kullanılabilir.
L
LAN
Local Area Network ifadesinin kısaltmasıdır.Ev, ofis veya bina gibi sınırlı bir alandaki yerel ağı ifade eder.
Latency
Türkçede gecikme olarak kullanılır.Verinin bir noktadan diğerine ulaşmasının ne kadar sürdüğünü ifade eder.
Load Balancing
Trafiğin veya iş yükünün birden fazla sunucu arasında dağıtılmasıdır.Amaç:
- Performansı artırmak
- Tek sunucunun aşırı yüklenmesini önlemek
- Hizmet sürekliliğini artırmak
Localhost
Bir cihazın kendisini ağ üzerinden ifade etmek için kullandığı yerel isimdir.Özellikle yazılım geliştirme ve sunucu testlerinde kullanılır.
M
MAC Adresi
Ağ adaptörlerinin donanımsal tanımlayıcılarından biridir.Yerel ağ seviyesinde cihazların tanımlanmasında kullanılır.
Mbps
Megabit per second anlamına gelir.İnternet bağlantılarında en sık kullanılan hız birimlerinden biridir.
MB/s
Megabyte per second anlamına gelir.Dosya indirme programlarında sık görülen hız birimidir.
Modem
İnternet servis sağlayıcısı ile yerel ağ arasında bağlantı kurulmasını sağlayan cihazdır.Günümüzde modem cihazları çoğu zaman router özelliklerini de içerir.
Mesh Wi-Fi
Birden fazla kablosuz erişim noktasının birlikte çalışarak geniş kapsama sağlamasını amaçlayan Wi-Fi sistemidir.MTU
Maximum Transmission Unit ifadesinin kısaltmasıdır.Ağ üzerinden tek pakette taşınabilecek maksimum veri boyutuyla ilgilidir.
Yanlış MTU bazı bağlantılarda problem oluşturabilir.
N
NAT
Network Address Translation ifadesinin kısaltmasıdır.Yerel ağdaki özel IP adreslerinin internet üzerindeki genel IP üzerinden iletişim kurmasına yardımcı olur.
Network
İngilizcede ağ anlamına gelir.Birbirine bağlı cihazların oluşturduğu iletişim sistemidir.
NIC
Network Interface Card ifadesinin kısaltmasıdır.Bilgisayarın ağa bağlanmasını sağlayan ağ kartıdır.
Node
Bir ağ içerisindeki cihaz veya bağlantı noktasıdır.O
Online
Bir cihaz veya hizmetin internet ya da ağ bağlantısına aktif olarak bağlı olduğunu ifade eder.Offline
İnternet veya ağ bağlantısının bulunmadığı durumu ifade eder.Open Port
Dışarıdan veya ağ içerisinden bağlantı kabul eden açık ağ portudur.Gereksiz açık portlar güvenlik riski oluşturabilir.
P
Packet
Türkçede paket olarak kullanılır.İnternette veri küçük parçalara bölünerek taşınır. Bu parçaların her biri paket olarak düşünülebilir.
Packet Loss
Türkçede paket kaybı olarak kullanılır.Gönderilen veri paketlerinin bir kısmının hedefe ulaşamamasıdır.
Paket Kaybı
Özellikle:- Online oyun
- VoIP
- Görüntülü görüşme
Ping
Bir hedefe ağ üzerinden ulaşma süresini ölçmek için kullanılan yöntemlerden biridir.Genellikle milisaniye ile ifade edilir.
Port
Ağ üzerinde belirli servislerin iletişim kurduğu mantıksal bağlantı noktasıdır.Aynı IP adresi üzerinde farklı hizmetler farklı portları kullanabilir.
Protocol
Türkçede protokol olarak kullanılır.Ağ cihazlarının hangi kurallarla iletişim kuracağını belirler.
Proxy
İnternet trafiğinin başka bir sunucu üzerinden geçirilmesini sağlayan aracıdır.Public IP
İnternet üzerinde erişilebilir genel IP adresidir.İnternet servis sağlayıcısı tarafından atanabilir.
Private IP
Yerel ağ içerisinde kullanılan özel IP adresidir.Doğrudan internet üzerinde yönlendirilmez.
Q
QoS
Quality of Service ifadesinin kısaltmasıdır.Ağ trafiğine öncelik vermek için kullanılan sistemdir.
Örneğin oyun veya görüntülü görüşme trafiğine daha yüksek öncelik verilebilir.
Query
Bir sistemden veri istemek için yapılan sorgudur.Özellikle:
- DNS
- Veritabanı
- Arama sistemleri
R
Router
Farklı ağlar arasında veri paketlerini yönlendiren cihazdır.Evlerde internet bağlantısını birden fazla cihaza dağıtmak için sık kullanılır.
Routing
Veri paketlerinin ağ içerisinde hangi yoldan ilerleyeceğini belirleyen süreçtir.Route
Bir paketin hedefe giderken kullanacağı ağ yolunu ifade eder.Repeater
Wi-Fi sinyalini alarak tekrar yayınlayan cihazdır.Kablosuz kapsama alanını artırmak için kullanılabilir.
Request
Bir istemcinin sunucuya gönderdiği istektir.Örneğin web sayfasını açtığınızda tarayıcı sunucuya request gönderir.
Response
Sunucunun gelen isteğe verdiği cevaptır.S
Server
Türkçede sunucu olarak kullanılır.Diğer cihazlara:
- Web
- Dosya
- Oyun
- Veritabanı
SSL
İnternet bağlantılarının şifrelenmesiyle ilişkili olarak yaygın kullanılan terimdir.Günümüzde teknik olarak TLS kullanılmasına rağmen SSL ifadesi günlük kullanımda hâlâ yaygındır.
TLS
İnternet üzerindeki veri iletişimini şifrelemek için kullanılan güvenlik protokolüdür.HTTPS bağlantılarında kullanılır.
Switch
Yerel ağ içerisindeki birden fazla kablolu cihazın birbirine bağlanmasını sağlar.Subnet
Bir IP ağının daha küçük ağlara bölünmesini ifade eder.Subnet Mask
IP adresinin hangi bölümünün ağ, hangi bölümünün cihaz adresi olduğunu belirlemeye yardımcı olur.Speedtest
İnternet bağlantısının:- Download
- Upload
- Ping
Static IP
Değişmeyen veya uzun süre sabit kalan IP adresidir.Özellikle:
- Sunucu
- Kamera sistemi
- Uzaktan erişim
Streaming
Video veya ses içeriğinin tamamı önceden indirilmeden internet üzerinden oynatılmasıdır.T
TCP
Transmission Control Protocol ifadesinin kısaltmasıdır.Verinin doğru sırada ve güvenilir şekilde ulaşmasını sağlamaya odaklanan protokoldür.
TCP/IP
İnternet ve birçok ağ sisteminin temel iletişim protokol ailesidir.Throughput
Gerçekte bir bağlantı üzerinden başarıyla aktarılabilen veri miktarıdır.Teorik bağlantı kapasitesinden daha düşük olabilir.
Traceroute
Verinin hedefe giderken geçtiği ağ noktalarını incelemek için kullanılan yöntemdir.Routing sorunlarının analizinde faydalıdır.
Traffic
Türkçede ağ trafiği olarak kullanılır.Bir ağ üzerinden geçen toplam veri hareketidir.
U
UDP
User Datagram Protocol ifadesinin kısaltmasıdır.TCP'ye göre daha düşük ek yükle ve hızlı veri aktarımına odaklanır.
Verilerin mutlaka ulaşacağını garanti etmez.
Özellikle:
- Oyun
- Ses
- Video
Upload
Cihazınızdan internete veri gönderme işlemidir.Upload Hızı
İnternete ne kadar hızlı veri gönderebildiğinizi gösterir.Özellikle:
- Dosya yükleme
- Bulut yedekleme
- Canlı yayın
URL
Uniform Resource Locator ifadesinin kısaltmasıdır.İnternetteki belirli bir içeriğin adresidir.
V
VDSL
Bakır telefon altyapısı üzerinden yüksek hızlı internet bağlantısı sağlayabilen DSL teknolojilerinden biridir.ADSL'e göre daha yüksek hızlar sunabilir.
VPN
Virtual Private Network ifadesinin kısaltmasıdır.İnternet trafiğinizin başka bir sunucu üzerinden şifreli şekilde geçirilmesini sağlayabilir.
VPS
Virtual Private Server anlamına gelir.Fiziksel bir sunucunun sanallaştırılarak birden fazla sanal sunucuya bölünmesiyle oluşturulan sunucu hizmetidir.
VDS
Virtual Dedicated Server ifadesinin kısaltması olarak kullanılır.Sanal sunucu hizmetlerinden biridir.
Kaynak yönetimi kullanılan sanallaştırma altyapısına göre değişebilir.
VoIP
Voice over Internet Protocol anlamına gelir.Sesli görüşmelerin internet üzerinden gerçekleştirilmesini sağlayan teknolojidir.
W
WAN
Wide Area Network ifadesinin kısaltmasıdır.Geniş coğrafi alanlara yayılan ağları ifade eder.
İnternet dünyanın en büyük WAN örneklerinden biri olarak düşünülebilir.
Web
İnternet üzerinde web tarayıcılarıyla erişilen sayfa ve içerik sistemidir.İnternet ile web aynı şey değildir.
Web, internet üzerinde çalışan hizmetlerden biridir.
Web Hosting
Web sitesi dosyalarının internete açık bir sunucuda barındırılması hizmetidir.Web Server
Web sitelerini kullanıcılara sunan sunucu yazılımı veya sistemidir.Wi-Fi
Cihazların kablosuz olarak yerel ağa bağlanmasını sağlayan teknolojidir.Wi-Fi 5
Kablosuz ağ standartlarının önceki nesillerinden biridir.Wi-Fi 6
Daha yeni nesil kablosuz ağ teknolojilerinden biridir.Yoğun cihaz kullanılan ortamlarda daha verimli bağlantı sağlayabilir.
Wi-Fi 6E
Wi-Fi 6 özelliklerine ek olarak uygun cihazlarda 6 GHz bandının kullanılmasını sağlar.Wi-Fi 7
Yeni nesil kablosuz ağ teknolojilerinden biridir.Daha yüksek kapasite ve gelişmiş kablosuz bağlantı özellikleri sunmayı amaçlar.
WLAN
Wireless Local Area Network anlamına gelir.Kablosuz yerel ağı ifade eder.
İnternet ve Web Aynı Şey mi?
Hayır.İnternet
Dünya genelindeki ağların birbirine bağlandığı altyapıdır.Web
Bu altyapı üzerinde çalışan hizmetlerden biridir.İnternet üzerinde ayrıca:
- E-posta
- Oyun
- Dosya transferi
- VoIP
IP Adresi ile Domain Aynı mı?
Hayır.IP adresi ağ üzerindeki sayısal adresi temsil eder.
Domain ise kullanıcının kolay hatırlayabileceği isimdir.
DNS sistemi domain ile IP adresi arasında bağlantı kurulmasına yardımcı olur.
Modem ile Router Aynı mı?
Teknik olarak farklı görevleri vardır.Modem
İnternet servis sağlayıcısıyla bağlantıyı oluşturur.Router
Ağlar arasında trafiği yönlendirir.Ancak ev kullanıcılarına verilen birçok cihaz bu iki görevi tek cihaz içerisinde yapar.
Router ile Switch Aynı mı?
Hayır.Router farklı ağlar arasında trafik yönlendirir.
Switch ise genellikle aynı yerel ağdaki cihazların birbirleriyle bağlantısını sağlar.
Download ile Upload Arasındaki Fark
Download
İnternetten cihazınıza veri gelir.Upload
Cihazınızdan internete veri gönderilir.Ping ile İnternet Hızı Aynı mı?
Hayır.Ping gecikmeyi ölçer.
İnternet hızı ise belirli sürede ne kadar veri aktarılabileceğini gösterir.
Çok hızlı internet bağlantısına sahip olsanız bile ping yüksek olabilir.
Ping ile Jitter Arasındaki Fark
Ping bağlantının gecikmesini gösterir.Jitter ise bu gecikmenin ne kadar değişken olduğunu ifade eder.
Örneğin sabit 30 ms bağlantı, sürekli 20 ile 100 ms arasında değişen bağlantıya göre daha kararlı olabilir.
Paket Kaybı ile Ping Aynı mı?
Hayır.Ping gecikmedir.
Paket kaybı ise gönderilen verinin bir bölümünün hedefe ulaşmamasıdır.
Mbps ile MB/s Farkı
İnternet servis sağlayıcıları hızları genellikle Mbps olarak belirtir.Dosya indirme programları ise MB/s gösterebilir.
Kabaca:
8 Mbps = 1 MB/s
olarak düşünülebilir.
100 Mbps İnternette Neden 100 MB/s İndiremiyorum?
Çünkü Mbps ve MB/s farklı birimlerdir.100 Mbps bağlantının teorik dosya indirme hızı yaklaşık 12,5 MB/s civarındadır.
Gerçek kullanımda protokol ve ağ koşulları nedeniyle bundan biraz daha düşük değer görülebilir.
Public IP ile Private IP Farkı
Public IP
İnternet üzerinde kullanılan genel IP adresidir.Private IP
Ev veya ofis içerisindeki yerel ağda kullanılır.Statik IP ile Dinamik IP
Statik IP
Sabit kalması amaçlanan IP adresidir.Dinamik IP
Servis sağlayıcı tarafından zaman içerisinde değiştirilebilir.DNS İnterneti Hızlandırır mı?
DNS gerçek internet bağlantı hızını artırmaz.Ancak alan adlarının daha hızlı çözümlenmesi bazı web sitelerinin ilk açılışını hızlandırabilir.
VPN İnterneti Yavaşlatır mı?
Çoğu durumda bir miktar performans kaybı oluşturabilir.Çünkü trafik ek bir sunucu üzerinden geçer ve şifreleme uygulanır.
Port Açmak Ne Demek?
Bir cihazdaki belirli servisin ağ üzerinden bağlantı kabul edebilmesi için ilgili portun erişilebilir hale getirilmesidir.Gereksiz portların açık bırakılması güvenlik riski oluşturabilir.
Port Forwarding Nedir?
Router'a gelen belirli bağlantıların yerel ağdaki belirli bir cihaza yönlendirilmesidir.Örneğin uzak erişim veya oyun sunucularında kullanılabilir.
Firewall Portu Neden Engeller?
Güvenlik duvarı kuralları belirli bağlantılara izin verebilir veya engelleyebilir.Bu nedenle servis çalışıyor olsa bile firewall bağlantıyı durdurabilir.
NAT Neden Kullanılır?
Yerel ağdaki birçok cihazın tek veya sınırlı sayıdaki genel IP üzerinden internete çıkmasına yardımcı olur.Ev ağlarında çok yaygındır.
CGNAT Nedir?
Carrier Grade NAT anlamına gelir.İnternet servis sağlayıcısının birden fazla müşteriyi ortak genel IP adresleri üzerinden internete çıkarmasıdır.
CGNAT'ın Dezavantajı Nedir?
Dışarıdan doğrudan bağlantı gerektiren işlemlerde sorun oluşturabilir.Örneğin bazı:
- Port yönlendirme
- Sunucu
- Kamera
DNS Cache Neden Temizlenir?
Eski veya hatalı DNS kaydı cihazda saklanmışsa yeni bilgi alınması için cache temizlenebilir.Her internet probleminde yapılması gereken bir işlem değildir.
DHCP Neden Önemlidir?
Ev veya ofis ağında cihazların IP ayarlarını manuel yapmak zorunda kalmadan otomatik olarak bağlantı kurmasını sağlar.DHCP Olmazsa Ne Olur?
IP ayarlarının manuel olarak girilmesi gerekebilir.Yanlış yapılandırma bağlantı problemlerine neden olabilir.
Subnet Mask Ne İşe Yarar?
Bir cihazın hangi IP adreslerini kendi yerel ağı içerisinde değerlendireceğini belirlemeye yardımcı olur.Default Gateway Nedir?
Bir cihazın yerel ağ dışına çıkmak için kullandığı varsayılan ağ geçididir.Ev ağında çoğu zaman router'ın yerel IP adresidir.
DNS Sunucusu Nedir?
Alan adı sorgularına cevap veren sunucudur.Bir alan adının hangi IP adresine karşılık geldiğini bulmaya yardımcı olur.
Proxy ile VPN Arasındaki Fark
Proxy genellikle belirli uygulama veya trafik türlerini farklı sunucu üzerinden yönlendirir.VPN ise çoğu durumda cihazın daha geniş internet trafiğini şifreli tünel üzerinden geçirir.
SSL Sertifikası Nedir?
Web sitesi ile kullanıcı arasındaki bağlantının HTTPS üzerinden şifrelenmesine yardımcı olan dijital sertifikadır.HTTPS Sitesi Güvenli midir?
HTTPS bağlantının şifreli olduğunu gösterir.Ancak sitenin:
- Güvenilir işletme
- Zararsız içerik
- Dolandırıcılıktan uzak
CDN Neden Kullanılır?
Özellikle ziyaretçileri farklı ülkelerde bulunan web sitelerinde içerikleri kullanıcılara daha yakın noktalardan sunabilir.Ayrıca ana sunucunun yükünü azaltabilir.
Cache Web Sitesini Nasıl Hızlandırır?
Her istekte aynı veriyi yeniden üretmek yerine daha önce hazırlanmış içeriği hızlı şekilde sunabilir.Upload Neden Önemli?
Sadece içerik üreticileri için önemli değildir.Örneğin:
- Görüntülü görüşme
- Bulut yedekleme
- Dosya gönderme
Yüksek Download Düşük Upload Normal mi?
Birçok ev internet paketinde download hızı upload hızından daha yüksektir.Bu durum paket ve altyapı yapısına bağlıdır.
Ethernet Neden Wi-Fi'den Daha Stabil Olabilir?
Kablolu bağlantı:- Radyo parazitinden
- Duvarlardan
- Mesafeden
Bu nedenle özellikle masaüstü bilgisayar ve oyun sistemlerinde tercih edilebilir.
2.4 GHz Nedir?
Wi-Fi bağlantılarında kullanılan frekans bantlarından biridir.Genellikle daha geniş kapsama alanı sağlar ancak daha fazla parazit yaşayabilir.
5 GHz Nedir?
Daha yüksek kablosuz hızlara olanak sağlayabilir.Ancak 2.4 GHz'e göre kapsama mesafesi daha kısa olabilir.
6 GHz Nedir?
Yeni Wi-Fi teknolojilerinde kullanılan daha yeni frekans alanlarından biridir.Destekleyen cihazlarda daha geniş kanal seçenekleri sunabilir.
SSID Nedir?
Kablosuz ağın görünen ismidir.Telefon veya bilgisayarda Wi-Fi ağlarını listelerken gördüğünüz isim SSID'dir.
Wi-Fi Şifresi ile Modem Şifresi Aynı mı?
Her zaman değildir.Wi-Fi şifresi kablosuz ağa bağlanmak için kullanılır.
Modem yönetim şifresi ise cihazın yönetim paneline giriş için kullanılır.
MAC Filtering Nedir?
Belirli MAC adreslerine göre cihazlara izin veya engel vermeye çalışan ağ özelliğidir.Tek başına güçlü bir güvenlik yöntemi olarak değerlendirilmemelidir.
DDOS Nedir?
Distributed Denial of Service ifadesinin kısaltmasıdır.Bir hizmete çok sayıda kaynaktan yoğun trafik göndererek erişimi bozmayı amaçlayan saldırı türüdür.
DoS ile DDoS Farkı
DoS saldırısı daha sınırlı bir kaynaktan gelebilir.DDoS ise çok sayıda farklı sistemin birlikte kullanıldığı dağıtık saldırı türüdür.
WAF Nedir?
Web Application Firewall anlamına gelir.Web uygulamalarına gelen HTTP ve HTTPS trafiğini analiz ederek belirli saldırılara karşı koruma sağlamaya yardımcı olur.
Firewall ile WAF Aynı mı?
Hayır.Klasik firewall ağ bağlantıları ve portlar üzerinde çalışabilir.
WAF ise özellikle web uygulaması trafiğine odaklanır.
Malware Nedir?
Cihazlara veya sistemlere zarar vermek, bilgi çalmak veya yetkisiz işlem yapmak amacıyla geliştirilen zararlı yazılımların genel adıdır.Phishing Nedir?
Kullanıcıyı kandırarak:- Şifre
- Kart bilgisi
- Hesap bilgisi
Spam Nedir?
İstenmeyen ve genellikle toplu gönderilen mesaj veya e-postalardır.Bot Nedir?
Belirli işlemleri otomatik olarak gerçekleştiren yazılımdır.Botlar hem faydalı hem kötü amaçlı olabilir.
Botnet Nedir?
Çok sayıda ele geçirilmiş cihazın uzaktan kontrol edildiği ağdır.DDoS saldırılarında kullanılabilir.
Encryption Nedir?
Türkçede şifreleme olarak kullanılır.Verinin yetkisiz kişiler tarafından okunmasını zorlaştırmak için dönüştürülmesidir.
Authentication Nedir?
Kullanıcının kimliğini doğrulama işlemidir.Örneğin şifre ile giriş yapmak authentication işlemidir.
Authorization Nedir?
Kimliği doğrulanmış kullanıcının hangi işlemleri yapabileceğinin belirlenmesidir.2FA Nedir?
Two-Factor Authentication anlamına gelir.Hesaba giriş sırasında şifreye ek olarak ikinci bir doğrulama yöntemi kullanır.
Session Nedir?
Kullanıcının bir web sitesi veya uygulama içerisindeki oturum bilgisidir.Token Nedir?
Kimlik doğrulama veya API erişimi gibi işlemlerde kullanılan dijital anahtar benzeri veridir.Token'lar gizli tutulmalıdır.
URL ile Domain Aynı mı?
Hayır.Domain, sitenin temel alan adıdır.
URL ise belirli bir sayfa veya kaynağın tam adresini ifade eder.
Subdomain Nedir?
Ana domain altında oluşturulan alt alan adıdır.Örneğin:
- panel
- blog
- destek
TLD Nedir?
Top Level Domain anlamına gelir.Alan adının son bölümüdür.
Örneğin:
- .com
- .net
- .org
DNS Record Nedir?
DNS sistemi içerisinde alan adına ait belirli bilgileri tanımlayan kayıtlardır.A Kaydı
Bir alan adını IPv4 adresine yönlendirmek için kullanılan DNS kayıt türlerinden biridir.AAAA Kaydı
Bir alan adını IPv6 adresine yönlendirmek için kullanılır.CNAME
Bir alan adını başka bir alan adına yönlendirmek için kullanılan DNS kayıt türüdür.MX Kaydı
Bir alan adının e-posta sunucularını belirtir.TXT Kaydı
Metin tabanlı DNS bilgilerinin saklanmasını sağlar.E-posta doğrulama ve güvenlik sistemlerinde sık kullanılır.
SPF
Bir alan adı adına hangi sunucuların e-posta göndermeye yetkili olduğunu belirtmeye yardımcı olan e-posta güvenlik mekanizmasıdır.DKIM
E-postalara dijital imza ekleyerek mesajın gerçekten yetkili sunucudan gönderildiğini doğrulamaya yardımcı olur.DMARC
SPF ve DKIM sonuçlarına göre alıcı sunucuların e-postalara nasıl davranacağını belirlemeye yardımcı olan politikadır.SMTP
E-posta gönderimi için kullanılan temel protokollerden biridir.IMAP
E-postaları sunucuda tutarak farklı cihazlardan senkronize şekilde erişmeyi sağlayan protokoldür.POP3
E-postaları istemciye indirmeye odaklanan eski ve yaygın e-posta protokollerinden biridir.Webmail
E-posta hesabına web tarayıcısı üzerinden erişmeyi sağlayan arayüzdür.FTP ile SFTP Aynı mı?
Hayır.SFTP, SSH altyapısı üzerinden güvenli dosya aktarımı sağlar.
Klasik FTP ise varsayılan haliyle aynı güvenlik seviyesini sağlamaz.
SSH
Secure Shell anlamına gelir.Uzak sunuculara güvenli şekilde komut satırı üzerinden bağlanmak için kullanılan protokoldür.
RDP
Remote Desktop Protocol anlamına gelir.Özellikle Windows sistemlere grafik arayüz üzerinden uzaktan bağlanmak için kullanılır.
Remote Desktop
Bilgisayara uzaktan erişip masaüstünü kontrol etme yöntemlerinin genel adıdır.WebSocket
Tarayıcı ile sunucu arasında sürekli ve çift yönlü iletişim kurulmasına yardımcı olan teknolojidir.Özellikle:
- Sohbet
- Canlı bildirim
- Gerçek zamanlı uygulamalar
HTTP Status Code Nedir?
Web sunucusunun gelen isteğe verdiği sonucun sayısal kodudur.200
İsteğin başarılı olduğunu ifade eden yaygın HTTP durum kodudur.301
Bir kaynağın kalıcı olarak başka adrese yönlendirildiğini ifade eder.302
Geçici yönlendirme için kullanılabilir.403
Sunucunun isteği anladığı ancak erişime izin vermediği anlamına gelir.404
İstenen sayfanın veya kaynağın bulunamadığını ifade eder.500
Sunucu tarafında genel bir hata oluştuğunu ifade eder.502
Genellikle bir sunucunun başka bir sunucudan geçerli cevap alamamasıyla ilişkili gateway hatasıdır.503
Hizmetin geçici olarak kullanılamadığını gösterebilir.Timeout
Bir isteğin belirlenen süre içerisinde cevap alamaması durumudur.Connection Refused
Hedef sisteme ulaşıldığı ancak ilgili bağlantının kabul edilmediği anlamına gelebilir.Örneğin servis çalışmıyor veya port bağlantı kabul etmiyor olabilir.
Connection Reset
Mevcut bağlantının taraflardan biri tarafından beklenmedik şekilde kapatıldığını ifade eder.Time to Live
Ağ paketlerinin sonsuza kadar dolaşmasını önlemeye yardımcı olan değerdir.Genellikle TTL kısaltmasıyla görülür.
Hop
Bir veri paketinin hedefe giderken geçtiği yönlendirici veya ağ noktalarından biridir.Traceroute'ta Hop Ne Demek?
Hedefe ulaşana kadar geçilen ara ağ cihazlarının her biri bir hop olarak düşünülebilir.Peering
İki farklı ağın trafik alışverişi yapmak için doğrudan veya ortak noktada birbirine bağlanmasıdır.Transit
Bir ağın diğer internet ağlarına ulaşmak için başka bir sağlayıcıdan bağlantı hizmeti almasıdır.BGP
Border Gateway Protocol anlamına gelir.İnternette büyük ağların hangi IP bloklarına hangi yollar üzerinden ulaşacağını paylaşmasında kullanılan temel yönlendirme protokolüdür.
ASN
Autonomous System Number anlamına gelir.İnternette bağımsız olarak yönlendirme politikası uygulayan ağları tanımlamak için kullanılan numaradır.
IXP
Internet Exchange Point anlamına gelir.Farklı internet ağlarının trafik alışverişi yapabildiği bağlantı noktasıdır.
Anycast
Aynı IP adresinin farklı coğrafi noktalardan duyurulabildiği ağ yöntemidir.Kullanıcı trafiği ağ koşullarına göre uygun noktaya yönlendirilebilir.
DNS ve CDN sistemlerinde sık kullanılabilir.
Unicast
Bir kaynaktan tek bir hedefe yapılan standart veri iletişimidir.Multicast
Bir kaynaktan belirli bir alıcı grubuna veri gönderilmesini sağlayan iletişim yöntemidir.Broadcast
Yerel ağdaki tüm cihazlara gönderilen trafik türüdür.VLAN
Virtual Local Area Network anlamına gelir.Aynı fiziksel ağ altyapısını mantıksal olarak farklı ağlara ayırmaya yardımcı olur.
VPN Tunnel
İki nokta arasında şifreli sanal bağlantı oluşturulmasıdır.Tunnel
Bir ağ protokolünün başka bir ağ bağlantısı içerisinden taşınması yöntemidir.Port Scan
Bir sistem üzerindeki hangi portların açık olduğunu tespit etmeye yönelik tarama işlemidir.Yetkisiz sistemler üzerinde yapılması uygun değildir.
Rate Limit
Bir kullanıcının veya sistemin belirli sürede yapabileceği istek sayısını sınırlayan yöntemdir.API ve web güvenliğinde sık kullanılır.
Load
Bir sunucu veya sistemin ne kadar yoğun çalıştığını ifade eden genel terimdir.Uptime
Bir sistemin kesintisiz şekilde ne kadar süredir çalıştığını veya hizmetin erişilebilirlik oranını ifade edebilir.Downtime
Bir hizmetin kullanılamadığı süreyi ifade eder.SLA
Service Level Agreement anlamına gelir.Hizmet sağlayıcı ile müşteri arasında:
- Erişilebilirlik
- Destek
- Hizmet seviyesi
Redundancy
Bir sistemde arıza durumunda hizmetin devam etmesi için yedekli yapı kurulmasıdır.Örneğin:
- İki internet bağlantısı
- İki güç kaynağı
- Birden fazla sunucu
Failover
Ana sistem arızalandığında yedek sistemin devreye girmesidir.Cluster
Birden fazla sunucunun belirli bir hizmeti birlikte sağladığı sistem yapısıdır.Virtualization
Bir fiziksel sistem üzerinde birden fazla sanal sistem çalıştırılmasını sağlayan teknolojidir.Virtual Machine
Fiziksel bilgisayar içerisinde yazılımsal olarak oluşturulan sanal bilgisayardır.Hypervisor
Sanal makinelerin oluşturulmasını ve çalıştırılmasını sağlayan sanallaştırma katmanıdır.Container
Uygulamaların bağımlılıklarıyla birlikte izole ortamda çalıştırılmasını sağlayan hafif sanallaştırma yaklaşımıdır.Reverse Proxy
Kullanıcıdan gelen bağlantıları arka plandaki sunuculara yönlendiren sistemdir.Web altyapılarında:
- SSL
- Cache
- Load balancing
- Güvenlik
Forward Proxy
İstemcilerin internet erişimini başka bir sunucu üzerinden gerçekleştirmesini sağlayan proxy türüdür.Web Server ile Application Server Farkı
Web server genellikle HTTP içeriklerini sunar.Application server ise uygulamanın iş mantığını çalıştırabilir.
Modern sistemlerde bu görevler aynı sunucuda veya farklı bileşenlerde bulunabilir.
Database
Verilerin düzenli şekilde saklandığı ve yönetildiği sistemdir.SQL
İlişkisel veritabanları üzerinde veri sorgulamak ve yönetmek için kullanılan dildir.Database Server
Veritabanı hizmetini sağlayan sunucu sistemidir.Backup
Verilerin kaybolması durumunda geri yüklemek için oluşturulan yedek kopyadır.Snapshot
Bir sistemin veya diskin belirli andaki durumunun hızlı şekilde kaydedilmesini sağlayan yöntemdir.Her snapshot tam backup yerine geçmez.
Replication
Verilerin bir sistemden başka sisteme düzenli olarak kopyalanmasıdır.Sync
İki veya daha fazla konumdaki verilerin birbirleriyle eşitlenmesi işlemidir.Encryption at Rest
Disk veya depolama üzerinde duran verilerin şifrelenmesidir.Encryption in Transit
Veri ağ üzerinden aktarılırken şifrelenmesidir.HTTPS bunun yaygın örneklerinden biridir.
Hash
Bir veriyi sabit uzunlukta farklı bir değere dönüştüren tek yönlü matematiksel işlemdir.Şifre saklama ve veri bütünlüğü gibi alanlarda kullanılabilir.
Certificate
Dijital kimlik doğrulama ve şifreleme işlemlerinde kullanılan sertifikadır.Certificate Authority
Dijital sertifikaları doğrulayan ve imzalayan güvenilir kuruluşlardır.Domain Validation
SSL sertifikası alınırken alan adının kontrolünün sizde olduğunun doğrulanmasıdır.WHOIS
Alan adı veya bazı internet kaynaklarıyla ilgili kayıt bilgilerini sorgulamak için kullanılan sistemdir.Gizlilik uygulamaları nedeniyle her kayıt bilgisi herkese açık olmayabilir.
Registrar
Alan adı kayıt işlemlerini gerçekleştiren yetkili firmadır.Registry
Belirli alan adı uzantılarının teknik kayıt sistemini yöneten kuruluştur.Nameserver
Bir alan adının DNS bilgilerinin hangi DNS sunucularında tutulduğunu belirtir.TTL
DNS tarafında TTL, bir DNS kaydının önbellekte ne kadar süre tutulacağını belirleyebilir.Ağ paketlerindeki TTL ile aynı isim kullanılsa da kullanım amacı farklıdır.
Propagation
DNS değişikliklerinin farklı DNS önbelleklerine zaman içerisinde yayılması süreci için kullanılan yaygın ifadedir.Web Hosting ile VPS Farkı
Web Hosting
Bir sunucunun kaynaklarını birçok web sitesi paylaşır ve yönetim daha basittir.VPS
Kullanıcıya daha bağımsız bir sanal sunucu ortamı sağlar.VPS ile Fiziksel Sunucu Farkı
VPS fiziksel sunucunun sanallaştırılmış bölümüdür.Fiziksel sunucu ise donanımın tamamının tek kullanıcı veya sistem tarafından kullanılabildiği yapıdır.
Dedicated Server
Türkçede fiziksel veya adanmış sunucu olarak kullanılır.Bir fiziksel sunucunun kaynaklarının tamamı belirli kullanıcıya ayrılır.
Colocation
Kullanıcının kendi fiziksel sunucusunu profesyonel veri merkezinde barındırması hizmetidir.Veri merkezi genellikle:
- Elektrik
- İnternet
- Soğutma
- Fiziksel alan
Rack
Veri merkezlerinde sunucu ve ağ cihazlarının yerleştirildiği standart kabin yapısıdır.U Birimi
Rack içerisindeki cihaz yüksekliğini ifade eden standart ölçüdür.NIC Teaming
Birden fazla ağ bağlantısının birlikte kullanılması veya yedekli hale getirilmesidir.Bonding
Linux ve sunucu sistemlerinde birden fazla ağ arayüzünü birlikte kullanmak için kullanılan yöntemlerden biridir.Link Aggregation
Birden fazla fiziksel ağ bağlantısının mantıksal olarak birleştirilmesine yardımcı olan teknolojidir.Full Duplex
Ağ bağlantısında aynı anda hem veri gönderilip hem alınabilmesidir.Half Duplex
Aynı anda yalnızca tek yönde veri aktarılabilen iletişim biçimidir.Modern Ethernet ağlarında genellikle Full Duplex kullanılır.
PoE
Power over Ethernet anlamına gelir.Ağ kablosu üzerinden aynı anda:
- Veri
- Elektrik
Örneğin IP kamera veya Access Point sistemlerinde kullanılabilir.
SFP
Ağ cihazlarında fiber veya belirli Ethernet bağlantıları için kullanılan takılabilir bağlantı modülüdür.SFP+
Genellikle daha yüksek hızlı bağlantılarda kullanılan SFP ailesinin bir türüdür.Internet Exchange
Farklı internet servis sağlayıcılarının ve ağların doğrudan trafik alışverişi yapabildiği altyapıdır.İnternet Terimlerini Bilmek Neden Önemlidir?
Bu kavramları temel seviyede bilmek:- İnternet sorunlarını anlamayı
- Destek ekipleriyle iletişim kurmayı
- Modem ve ağ ayarlarını anlamayı
- Sunucu hizmetlerini karşılaştırmayı
Yeni Başlayanların Öncelikle Bilmesi Gereken Terimler
İnternet ve ağ konularına yeni başlayan biri ilk olarak şunları öğrenebilir:- IP adresi
- DNS
- Modem
- Router
- Wi-Fi
- Ethernet
- Download
- Upload
- Ping
- Paket kaybı
- Gateway
- DHCP
- Firewall
- Port
- Domain
- Hosting
- SSL
Sık Karıştırılan Terimler
İnternet ve Wi-Fi
Wi-Fi internetin kendisi değildir.Wi-Fi cihazınız ile modem veya Access Point arasındaki kablosuz bağlantıdır.
Modem ve İnternet
Modem açık olduğu için internetin mutlaka çalışması gerekmez.Servis sağlayıcı bağlantısı ayrıca aktif olmalıdır.
Ping ve Hız
Ping gecikmeyi, Mbps ise veri taşıma kapasitesini gösterir.Domain ve Hosting
Domain adresinizdir.Hosting ise web sitenizin dosyalarının bulunduğu sunucu hizmetidir.
SSL ve Domain
SSL alan adı değildir.Alan adı ile ziyaretçi arasındaki bağlantının güvenli şekilde kurulmasına yardımcı olan sertifika sistemidir.
IP ve MAC
IP ağ içerisindeki mantıksal adreslemedir.MAC ise ağ adaptörünün donanımsal tanımlayıcılarından biridir.
İnternet Terimleri Öğrenme Kontrol Listesi
- IP adresinin ne olduğunu biliyor muyum?
- DNS'in görevini biliyor muyum?
- Modem ve router farkını biliyor muyum?
- Ethernet ve Wi-Fi farkını biliyor muyum?
- Download ve upload farkını biliyor muyum?
- Ping kavramını biliyor muyum?
- Jitter kavramını biliyor muyum?
- Paket kaybını biliyor muyum?
- Gateway'in görevini biliyor muyum?
- DHCP'nin görevini biliyor muyum?
- Port kavramını biliyor muyum?
- Firewall'un ne yaptığını biliyor muyum?
- Domain ve hosting farkını biliyor muyum?
- HTTP ve HTTPS farkını biliyor muyum?
- Public ve Private IP farkını biliyor muyum?
Sonuç
İnternet teknolojileri ilk bakışta çok fazla teknik terim içeriyor gibi görünebilir. Ancak temel kavramlar öğrenildiğinde ağ ve internet sistemlerini anlamak çok daha kolay hale gelir.Özellikle:
- IP
- DNS
- Gateway
- Modem
- Router
- Ethernet
- Wi-Fi
- Ping
- Paket kaybı
- Download
- Upload
Web sitesi ve sunucu tarafında ise:
- Domain
- Hosting
- SSL
- HTTP
- HTTPS
- CDN
- Firewall
- VPS
- DNS kayıtları
Bu terimlerin tamamını ezberlemek gerekmez. Önemli olan karşılaştığınız kavramın hangi görevi yaptığını genel olarak anlayabilmektir.
Kısacası internet terimleri sözlüğü, internet bağlantısından web hosting altyapısına kadar kullanılan teknik kavramları daha kolay anlamak ve sorunları daha doğru yorumlamak için temel bir başvuru kaynağıdır.

